Studentem być…

uniwersytet z XIV wieku

Studiowanie we wcześniejszych wiekach wyglądało inaczej niż dzisiaj. Podaję kilka informacji z życia żaków w Krakowie.

– na przestrzeni XV wieku uczelnia osiągnęła liczbę 18 338 studentów. Duża część z nich była z innego kraju. Obcokrajowcy stanowili wówczas 44% liczby studentów.

– studenci nie mogli mieszkać w prywatnych mieszkaniach (z wyjątkiem arystokracji, która i tak musiała mieć przy sobie jakiegoś stróża moralności). Jeśli jednak nie zgłosili się do bursy to miasto miało obowiązek wypędzić ich z miasta”jako ludzi bez głowy i podróżujących na morzu bez sternika”

– istniały dwa rodzaje studentów: servitorzy i gracjaliści. Pierwsi z wymienionych obsługiwali profesorów zgromadzonych w kolegium. Sami sobie usługiwali i jedli przy osobnym stole. Gracjaliści natomiast sami płacili za mieszkanie oraz mogli jadać razem z kadrą profesorską.

– studenci ubierali się w określony sposób. Była to koszula, obcisłe spodnie, kaftan z rękawami koloru czerwonego lub czarnego. Na to ubierana była tunika (kolory szary, niebieski, zielony, brunatny, zdarzały się też żółte). Tunika przypominała dzisiejszą sutannę.

– żacy często nosili przy sobie broń. Najczęściej był to miecz, łuk czy włócznia. Jeśli na to nie miał pieniędzy to posiadał tylko nóż. Oczywiście na uniwersytecie panował zakaz noszenia broni. Jednak mimo to znane są przykłady atakowania się studentów nawzajem. W starciach takich cierpieli również mieszczanie.

– studenci bardzo często nie mieli pieniędzy dlatego zajmowali się żebraniem. Miasto było podzielone na poszczególne „strefy” w których żebrali określeni studenci. Istniała nawet funkcja, która tym zarządzał – praeceptor

– zdarzały się także wyłudzenia pieniędzy. Przykładowo w Niemczech studenci zajmowali się egzorcyzmami, udzielaniem odpustów, święceniem roli. Słowem, wszystko z czego można było czerpać pieniądze.

– praktykowany był znany do dzisiaj obrzęd otrzęsin dla nowych studentów. Pierwszoroczniak zwany „beanem” musiał przechodzić odpowiednie męczarnie by stać się prawowitym studentem. Czasem wybierano jednego „arcybeana”, na którym skupiały się wszelkie działania. Student musiał położyć się na ziemi. Następnie był związywany sznurem, a starsi studenci obrzynali go piłą, cieli toporem. Chodziło tutaj, żeby „wygładzić” nowego studenta. Często golono mu brodę, wylewano wodę na twarz, wycierano ścierą. Dawano mu także kałamarz i pióro, aby pokazał jak potrafi pisać. Kałamarz był tak przygotowany, że nie dało się go otworzyć. Tak więc drwiono „że ten bean nawet otwierać nie umie kałamarza” . Początkiem XVI wieku podczas obrzędów smarowano beanów zgniłymi płucami pełnymi robactwa. Przypinano mu rogi, które były spiłowywane jako symbol tępoty umysłu. Otrzęsiny różniły się na poszczególnych uniwersytetach, jednak zarys zostawał mniej więcej taki sam.

– łacina była językiem obowiązkowym. Nie wolno było rozmawiać w innym języku. Było to respektowane nie tylko na uczelni, ale także i w domu. Było to spowodowane tym, że na uczelni było dużo obcokrajowców i dlatego starano się ich w ten sposób integrować.

– raczej nie istniały nieporozumienia między różnymi narodami, ale znane są przypadki jak Polacy nazywają Niemców Żydami zrodzonymi z pośladka Piłata (de culo Pilati). Problem stanowili Węgrzy ze swoim dniem Młodzianków, który polegał na biciu młodszych studentów w dniu 28 grudnia. Oczywiście studenci węgierscy nie ograniczali się tylko do swoich rodaków. Inne narody tego zwyczaju nie praktykowały.

– studenci często powodowali rozruchy w mieście. Przykładowo plądrowali zbór protestancki dopóki go całkiem nie zniszczyli. Znamy także przypadek napadów na cmentarze, skąd wyciągano ciała i stawiano ich do góry nogami. Napad z 1578  na pogrzeb jednej kobiety „której ciało z trumny dobywszy, ze wszystkiego one niewstydliwie obnażywszy, okrutnie zraniwszy i porąbawszy włóczyli po mieście, aż na ostatek w Wisłę wrzuciwszy utopili”.

Na podstawie:

J. Ptaśnik, Życie żaków krakowskich, Warszawa 1957

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 8.4/10 (9 votes cast)
Studentem być..., 8.4 out of 10 based on 9 ratings
Ciekawe? Podziel się!
  • Wykop
  • Facebook
  • Twitter
  • Google Bookmarks
  • Google Buzz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.